Kończą się umowy POZ z NFZ. Czy czeka nas przestój w dostępie do lekarzy?

Kończą się umowy podstawowej opieki zdrowotnej z NFZ. Czy czeka nas przestój w dostępie do lekarzy POZ?

W najbliższym czasie wygasa część umów Narodowego Funduszu Zdrowia z placówkami podstawowej opieki zdrowotnej. Dla pacjentów może to brzmieć jak formalność administracyjna. W praktyce chodzi o coś znacznie poważniejszego – o ciągłość funkcjonowania przychodni, które każdego dnia są pierwszym miejscem kontaktu dla milionów pacjentów. Czy mamy powody do niepokoju?

POZ bierze na siebie coraz więcej odpowiedzialności.

Podstawowa opieka zdrowotna odpowiada dziś za ogromną część pracy całego systemu. To
w gabinetach lekarzy rodzinnych rozpoczyna się diagnostyka, prowadzone jest leczenie chorób przewlekłych, realizowane są szczepienia, programy profilaktyczne i coraz więcej elementów opieki koordynowanej.

Skala tej pracy jest bardzo duża. Według danych za 2023 rok w przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej udzielono ponad 180 milionów porad. To pokazuje, jak ważną rolę w codziennym funkcjonowaniu systemu ochrony zdrowia odgrywa POZ.

Jednocześnie zakres zadań powierzanych POZ systematycznie się zwiększa. W ostatnich latach przychodnie przejęły m.in. realizację opieki koordynowanej, która pozwala prowadzić pacjentów z chorobami przewlekłymi w sposób bardziej uporządkowany i ciągły. Dzięki temu wiele problemów zdrowotnych może być rozwiązywanych na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej, bez konieczności kierowania pacjenta do szpitala. To jeden z elementów procesu określanego jako odwracanie piramidy świadczeń, czyli przenoszenie większej części opieki bliżej pacjenta.

Od połowy ubiegłego roku działa również program „Moje Zdrowie”, który rozszerza dostęp dorosłych pacjentów do badań profilaktycznych i wczesnej diagnostyki. Ministerstwo Zdrowia wielokrotnie podkreślało, że rozwój profilaktyki oraz wzmocnienie roli POZ mają być jednym
z kierunków rozwoju systemu ochrony zdrowia. Równolegle rozwijana jest opieka koordynowana, która pozwala pacjentom z chorobami przewlekłymi otrzymać bardziej kompleksową opiekę
w przychodni i lepiej zapobiegać powikłaniom.

Więcej zadań, te same warunki finansowe.

Zmiany organizacyjne w systemie ochrony zdrowia idą w kierunku wzmacniania roli podstawowej opieki zdrowotnej. Problem polega na tym, że warunki funkcjonowania przychodni nie zawsze nadążają za zakresem powierzanych im zadań.

Placówki POZ od lat sygnalizują, że stawka kapitacyjna (podstawowy mechanizm finansowania opieki w POZ) pozostaje praktycznie niezmieniona, podczas gdy rosną koszty prowadzenia przychodni. Dotyczy to kosztów pracy personelu medycznego, energii, diagnostyki czy infrastruktury informatycznej. Jednocześnie przychodnie realizują coraz więcej świadczeń
i programów zdrowotnych.

To sprawia, że stabilność funkcjonowania placówek zaczyna zależeć nie tylko od organizacji pracy, ale również od decyzji systemowych dotyczących finansowania i zasad współpracy z płatnikiem. Dziś środowisko lekarzy rodzinnych z niepokojem obserwuje sytuację, w której kończą się obowiązujące umowy z NFZ, a jednocześnie przed podstawową opieką zdrowotną stawiane są kolejne zadania.

„Podstawowa opieka zdrowotna jest fundamentem systemu ochrony zdrowia. To tutaj pacjent trafia najczęściej i to tutaj zapadają pierwsze decyzje dotyczące diagnostyki i leczenia. Rozwijamy profilaktykę, opiekę koordynowaną i nowe programy zdrowotne, dlatego potrzebne są jasne
i stabilne zasady funkcjonowania przychodni. Z rosnącym niepokojem czekamy na rozpoczęcie rozmów z płatnikiem, bo nie możemy dopuścić do sytuacji, w której pacjenci zostaliby bez zapewnionej opieki” – mówi Jacek Krajewski, prezes Federacji Porozumienie Zielonogórskie.Dla pacjentów najważniejsze jest jedno: aby przychodnia, do której są zapisani, mogła działać stabilnie i bez zakłóceń. Dlatego najbliższe decyzje dotyczące przyszłości umów z POZ będą miały znaczenie nie tylko organizacyjne, ale przede wszystkim zdrowotne.